» آخرین عناوین :


نظرسنجی

آرشیو
عضویت در خبرنامه
چاپ دانلود ارسال

نگاهی کوتاه به تاریخچه تاسیس " دارالفنون "/ قسمت دوم

۱ دي ۱۳۹۵ - ۲۲:۴۹:۲۰ کد مطلب: 12084

اهمیت این مدرسه درتاریخ ایران زمین به خاطر افراد و شخصیت هایی است که در آن رشد و پرورش یافته و فارغ التحصیل شدند .

به گزارش خبرنگار سروستان ما، در شماره قبل و به قلم استاد اکرم مومنی، خواندیم که دارالفنون یا اولین دانشگاه مدرن ایران در تاریخ هفدهم دیماه 1230هجری شمسی گشایش یافت و تنها سیزده روز بعد امیر کبیر مؤسس آن مدرسه به قتل رسید.

 

اهمیت این مدرسه درتاریخ ایران زمین  به خاطر افراد و شخصیت هایی است که در آن رشد و پرورش یافته و فارغ التحصیل شدند . بسیاری از آنان نامشان در کنار نام امیر کبیر بنیانگذار آن مدرسه همچون ستارگانی در آسمان علم و دانش ایران می درخشد.

مقررات نخستین مدرسه جدید(پلی تکنیک)

1-    دانش آموزان ورودی دارالفنون باید دوره ی شش ساله ی ابتدایی را گذرانده باشند (14 تا 16 ساله باشند) 

2-    - دانش آموزانی که استعداد بالایی داشتند به عنوان( خلیفه) یا دستیار معام شناخته می شدند و گاهی تدریس  می کردند.

3-    مدت تحصیل در دارالفنون، ابتدا هفت سال بود و سپس به پنج و بعد ها به چهار سال تقلیل یافت.

4-    رشته های تحصیلی دارالفنون ابتدا هفت رشته بود که شامل: پیاده نظام، سواره نظام، توپخانه، پزشکی و جراحی، داروسازی و کانی شناسی بود. بعد ها رشته های تاریخ، جغرافیا، نقشه کشی، طب سنتی، ریاضیات، زبانهای : فارسی، عربی، روسی و فرانسه نیز اضافه شدند.

5-    زمان تحصیل، از ساعت 8 صبح تا 3 بعد از ظهر بود و دانش آموزان نهار را در مدرسه به صورت رایگان صرف          می کردند. نهار معمولا پلو خورشت، نان و پنیر و سبزی، آبگوشت و آش بود.

6-    کل بودجه  دارالفنون هفت هزار و 750 تومان بود که از بودجه نظامی تأمین می شد و در اوائل به دانش آموزان مقرری اندکی پرداخت می شد.

7-    دانش آموزان هر رشته لباس و یونیفرم خاصی                می پوشیدند که نشان دهنده رشته تحصیلی آنان بود. این لباس توسط خیاط مدرسه سالی دوبار (زمستان و تابستان) برای دانش آموزان اندازه گیری و دوخته می شد.

 

اولین رؤسای دارالفنون عبارت بودند از: میرزا محمد خان شیرازی (وزیر امور خارجه امیر کبیر) عزیز خان مکری (وزیر جنگ) میرزا محمد خان امیر تومان، علی قلی میرزا(نخستین وزیر علوم ایران) رضا قلی خان هدایت (جد صادق هدایت و از نویسندگان بزرگ آن زمان) علی قلی خان هدایت(فرزند رضا قلی خان) مخبر الدوله مأمور کشیدن اولین خط تلگراف بین مازندران- شاهرود و استر آباد) جعفر قلی خان هدایت فرزند دوم رضا قلی خان(پدر بزرگ صادق هدایت) که خودش در دارالفنون عکاسی و زبان فرانسه را آموخته بود.

تخریب دارالفنون و تجدید بنای آن

دارالفنون پس از مدت 80 سال در سال 1308 هجری شمسی زمان رضا خان تخریب شد. در همان سال وزیر معارف وقت میرزا یحیی خان اعتماد الدوله، با طرح و نقشه معمار روسی (مارکف) ساختمان فعلی را با تلفیقی از معماری هخامنشی و صفوی بازسازی کرد و از آن به بعد تا سال 1357، دارالفنون به عنوان یکی از دبیرستانهای معروف و شناخته شده تهران تبدیل شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران دارالفنون چند سالی به مرکز تربیت معلم تبدیل شد. مدتی دیگر هم به عنوان مرکز آموزش ضمن خدمت فرهنگیان مورد استفاده قرار گرفت و بالاخره در سال 1367 جزو فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

فارغ التحصیلان دارالفنون

بی شک دانش آموختگان دارالفنون تأثیرات بسیار زیادی بر فرهنگ و تاریخ ایران گذاشته اند که ذکر نام همگی و خدماتشان نیازمند چندین جلد کتاب می باشد . در این مقاله به ذکر نام چندین تن از آنان بسنده می کنیم.

عبدالغفار نجم الملک که در رشته ریاضی در دارالفنون درس خواند نخستین ایرانی بود که نقشه ای به سبک غربی از دارالخلافه تهران تهیه کرد. وی همچنین نخستین سرشماری را در ایران به مرحله ی اجرا گذاشت. عبدالرزاق بغایری شاگرد نجم الملک، استاد ریاضی و مهندسی که ترسیم نقشه ایران(انحراف قبله) تهیه (نقشه پنج قاره عالم) نقشه تهران و ساختن قطب نمای قبله نما را انجام داد. عیسی خان صدیق از بنیانگذاران دانشگاه تهران، استاد زبان فارسی دانشگاه کمبریج انگلستان و نویسنده کتابهایی چون (تاریخ فرهنگ ایران)، (حقوق بین الملل) و (تاریخ فرهنگ اروپا از آغاز تا عصر حاضر) میرزا جهانگیر خان شیرازی از شهدای مشروطه و مؤسس روزنامه (صور اسرفیل) محمد معین، استاد زبان و ادبیات فارسی و پدید آورنده ی فرهنگ لغت معین، صادق هدایت نویسنده کتابهای سه قطره خون، بوف کور، سگ ولگرد و ... . عباس اقبال آشتیانی، تاریخ نگار، ادیب و نویسنده کتابهایی چون (تاریخ اکتشافات جغرافیایی و تاریخ علم جغرافیا)، (تاریخ ایران بعداز اسلام)، (شرح حال عبدالله بن مقفع) و ... مجتبی مینوی، ادیب، تاریخ نگار و مترجم آثاری چون (کشف الواح تاریخی تخت جمشید)، (وضع ملت و دولت و دربار ساسانیان) و تصحیح (اخلاق ناصری و کلیله و دمنه و ...) میرزا محمد خان قمی، از منجمان فارغ التحصیل دارالفنون که (سیارکی) نیز کشف کرد. میرزا مهدی خان شقاقی، مهندسی که طراحی مجلس شورای ملی، کاخ فیروزه و مسجد سپهسالار را به عهده داشت. محمد غفاری کاشانی (کمال الملک) نقاش ارزشمند ایرانی و مؤسس هنرستان (مدرسه صنایع مستظرفه). دکتر قاسم غنی، پزشک و ادیب شهیر ، مصحح دیوانهای سعدی و حافظ و صاحب تألیفاتی چون (رساله ابن سینا) ، (تاریخ تصوف در ایران)، (معرفه النفس) و .... علی‌اکبرخان نفیسی مشهور به ناظم‌الاطبای کرمانیاز بنیانگذاران نخستین مجلس حفظ الصحه در تاریخ ایران و دارای تالیفاتی مانند فرهنگ لغت چهار جلدی ”فرهنگ ناظم‌الاطبا“ و رساله‌هایی چون ”رساله‌ای در فیزیک“،‌ ”رساله‌ای در جراحی“ و ”رساله‌ای تراپوتیک“ و ”پزشکی‌نامه“ بود.ابوالحسن بهرامی، نویسنده کتاب‌های پزشکی مختلف، ابوتراب غفاری‌کاشانی که سر تصویرگر وزارت انطباعات و تصویرگر روزنامه شرف بود. دیگر نام این فهرست، قاسم غنی، پزشک و ادیب است که با آثاری چون ”رساله ابن‌سینا“، ”تاریخ تصوف در ایران“، ”معرفه‌النفس“، ”بحث در آثار و افکار حافظ“  و ترجمه‌هایی مانند ”تاسیس“، ”بریان‌پزی ملکه سبا“ و تالیف مجموعه 13 جلدی ”یادداشت‌ها“ ماندگار شد.

 همچنین احمدخان کمال‌الوزرا، دستیار موسیو نوژ بلژیکی در گمرک از دیگر دانش‌آموختگان دارالفنون بودند.

دکتر منوچهر اقبال، پزشک بیماری های عفونی، رئیس دانشگاه تهران، مؤسس سازمان نظام پزشکی و ... و بالاخره شهید والامقام دکتر مصطفی چمران ، فعال سیاسی- نظامی ایران و بنیانگذار ستاد جنگهای نامنظم در جنگ تحمیلی که با بورس شاگرد اولی دارالفنون به دانشگاه تهران و سپس به آمریکا رفت و دوره های کارشناسی ارشد الکترونیک را در دانشگاه تگزاس و دکترای فیزیک پلاسما را در دانشگاه برکلی گذراند. وی در مبارزات سیاسی دوران دکتر محمد مصدق تا ملی شدن صنعت نفت شرکت فعال داشت و بالاخره پس از سالها مبارزه و تلاش در تاریخ سی و یکم خرداد سال 1361 درجنگ تحمیلی در مسیر دهلاویه- سوسنگرد بر اثر ترکش خمپاره به پشت سرش به شهادت رسید. (روحش شاد)


انتهای پیام/س




نام:                       

پست الکترونیک: 
نظر شما:  

سلام
۱۳۹۵/۱۰/۴ ۱۳:۱۳

بر همه کسانی که به این آب وخاک از نظر فرهنگی خدمت کردند روحشان شاد سلام بر آگاهی ومرگ بر جهل ونا آگاهی وزنده باد آزادی

پاسخ به این نظر